Yazar: Şener Çelik Berkman

Gazze’de “kıtlık” artık ampirik olarak doğrulanmış bir vakıa. Birleşmiş Milletler (BM) destekli Entegre Gıda Güvencesi Aşama Sınıflandırması (Integrated Food Security Phase Classification, IPC) 22 Ağustos 2025 tarihli Kıtlık İnceleme Komitesi (Famine Review Committee) bulguları, Gazze için kıtlık koşullarının gerçekleştiğini bildirdi. Bu tespit, iki gösterge setine (aşırı gıda yoksunluğu ve akut yetersiz beslenme) ek olarak ölüm hızını izleyen metodolojiye dayanıyor ve IPC’nin beş kademeli ölçeğinde en ağır seviye olan Faz 5’e tekabül ediyor. Kıtlık eşiğinin teknik olarak ne anlam taşıdığını açarsak: en az %20 hanenin aşırı gıda yoksunluğu yaşaması, beş yaş altı çocuklarda akut yetersiz beslenmenin ≈%30 düzeyine çıkması ve günlük…

Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem “Topuklu Efe” Çerçioğlu, CHP’den AKP’ye geçmesine rağmen belediye başkanlığını sürdürecek. Kendisine oy verenlerin çok büyük bölümünün buna karşı olduğunu varsaymak için geniş kamuoyu yoklamalarına, anketlere gerek yok. Ama yasalar buna cevaz veriyor ve bu durum demokratik sistemin en rahatsız edici gerçeklerinden birini ortaya koyuyor: Demokrasi, halkın iradesini korumak için değil, siyasal elitin pozisyonlarını güvence altına almak için tasarlanmış bir sistemdir. Çerçioğlu vakası, demokrasinin “kitapta yazan” ile “sahada işleyen” versiyonları arasındaki uçurumu berrak biçimde gösterdiği için önemli. Türkiye’de yasalar, seçilmiş bir belediye başkanının parti değiştirmesine engel değil. Eğer olayı sorgulamaya kalkıp, “Ama ben o kişiye partisini…

Terör örgütü PKK’nın silah bırakma kararının ardından, Kürt sorununun çözüm sürecini yönetmek için kurulacak komisyon bu haftadan itibaren ana haber bültenlerinin ilk başlığı olacak. Komisyonun adı henüz belli değil; iktidarın istediği olursa Terörsüz Türkiye Komisyonu denebilir, ama bu ayrıntının zaten çok da önemi yok. Komisyon ilk toplantısını 5 Ağustos’ta yapacak; meclisteki sandalye sayısına göre belirlenen 51 üyeden oluşacak; kararlar ise beşte üç oranında nitelikli çoğunlukla alınacak. Başarılı olmasını diliyoruz. Ama önümüzdeki gerçek şu: Terörsüz Türkiye Komisyonu ya da kimi çevrelerin romantize ettiği adıyla Barış ve Demokratik Toplum Komisyonu, veya adı her ne olacaksa, belirsizliklerin hüküm sürdüğü sisli bir yolda yürüyecek.…

Gerçeği herkes biliyor, süslü akademik giriş laflarına gerek yok. Amerika, demokrasi idealinin bayraktarlığını üstlenirken pratikte her zaman stratejik çıkarların gölgesinde iki yüzlüce hareket eder. Suriye’deki Kürtlere sağlanan askeri ve lojistik destek, yıllardır süren eğit-donat programları ve bunlar neticesinde büyüyüp bugün Türkiye’nin başındaki en ciddi sorunlardan biri hâline gelen YPG bu ikiyüzlülüğün somut bir simgesi. Amerika’nın dünyanın dört bir tarafına silah göndermesinin esaslarını belirleyen yasalar var. Bunlardan en önmelisi Leahy Law (Leahy Kanunu). Adını, Washington’daki çok az sayıda idealist yasa yapıcısından biri olan yaşlı senatör Patrick Joseph Leahy’nin soyadından alıyor. Demokrat Parti Vermont senatörü Leahy, Türk siyaset geleneğini hiç okumamış, ondan…

Recep Tayyip Erdoğan’ın “Türk-Kürt-Arap kardeşliği” mealindeki konuşması, bazı “naif” (bir anagram yapmak istersek joker hakkıyla “hain” olarak da yazabiliriz) liberaller tarafından romantik bir birlik çağrısı olarak okundu. Neyse ki ülkede bu tür söylemlerin arka planında bir devlet mimarisi önerdiğini fark eden asgari zeka sahibi insanlar da var. Neoliberal siyasal İslam’ın en sofistike lobicilerinden ABD Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın “Osmanlı millet sistemi model alınmalı.” yönündeki çıkışı ise bu resmi tamamlar nitelikte. Bu iki açıklamayı bir araya getirdiğinizde, karşınızda AKP hükümeti ve Trump yönetimi tarafından tasarlanan – hadi akademik tedbirliliği elden bırakmayalım ve “tasarlanmış görünen” diyelim – son derece tanıdık bir devlet…

Demokrasi, ideal olarak halkın sesi olmalıydı. Ancak Türkiye’deki milletvekili maaşları bu idealin  mezar taşına kazınmış rakamlar gibi duruyor. Bu ülkede 2025 yılı itibarıyla bir milletvekili net 229.676 TL maaş alıyor. Sayın vekilin emekli maaşı da varsa, bu meblağ 379.000 TL’ye kadar çıkabiliyor. Türkiye’de kişi başına düşen yıllık gelir ne? 15.000 dolar. Eşittir 520.000 TL. (Şimdi kalkıp “Benim cebimde 15.000 dolar yok ki.” falan demeyin, sesininizi kesin ve demokrasinin kuramsal matematik hesaplarına güvenin.) Bu durumda, bir milletvekili sadece iki ayda bu parayı cebine indiriyor. “Peki yüzleri kızarmıyor mu?” diye soruyorsanız, politikacıların yaşadığı evrenin kurallarını hâlâ anlamadınız demektir. Yeni başlayanlara not:…

Kısa ve net olalım: PKK’nın silah bırakması, bir mutasyon. Örgüt, aynı bir virüs ailesi gibi, yeni bir varyanta evrimleşmek için eski varyantını sona erdirdi. Bu bağlamda, silahların susması da, Kürt milliyetçiliği stratejisinin sonu değil, sadece başka bir aşamasının habercisi. Terör örgütleri de zamanla mutasyona uğrar; tetiğin yerini klavye, dağın yerini parlamento, bombanın yerini manifesto alabilir. David Galula’nın klasikleşmiş asimetrik savaş teorisinde belirttiği gibi, “ayaklanmalar bastırılmaz, evrim geçirir.” PKK’nın silah bırakması da bir evrimdir; amaçlarından veya ideolojik motivasyonundan vazgeçtiğini varsaymak için hiçbir mantıklı neden yok. Savaş, sadece taktik boyutta reset’lendi.PKK’nın tarihsel amacı, her zaman bağımsız bir Kürdistan’dı. Abdullah Öcalan’ın 1990’larda sıkça…

Türkiye’nin F-35 programındaki yolculuğu, bir yönüyle aşırı-tüketilmiş, insanların çoktan bıktığı bir politik öykü, diğer yönüyle dikkat çekici bir teknolojik hikâye. Olayın politik yönünü ezberledik. Ancak, uçağın ulusal güvenlik üzerindeki potansiyel etkileri, bizim bildiğimiz kadarıyla birkaç teknik forum dışında, bugüne kadar hiçbir mecrada detaylı olarak tartışılmadı. F-35’in ulusal güvenlik açısından en sorunlu özelliği, bulut tabanlı Operasyonel Veri Bütünleştirme Ağı (Operational Data Integrated Network, ODIN) sistemi. ODIN, F-35’in lojistik, bakım, görev planlama ve veri analizi süreçlerini entegre şekilde yöneten, bulut tabanlı, yapay zekâ destekli bir ağ ve yazılım platformu. Aynı amaçla tasarlanan ALIS’in yerine geçti. Uçağın tüm operasyonel yaşam döngüsünü yönetmek…

Önümüzde iki soru var: Bir, PKK’nın silah bırakma kararı sonrasında Türkiye’deki ve bölgedeki siyasi gelişmeler önümüzdeki 10 yıl içindeki hangi yönlere evrilebilir? İki, bir neodemokraside bu süreç nasıl yürütülürdü? Burada, birinci sorumuzla ilgili olarak, beş ana senaryo (PKK’nın siyasi partiye dönüşmesi, anayasal eşitlik talebinin gerçekleşmesi, özerk bölge kurulması, bağımsızlık ve federal Kürt devletinin kurulması) karmaşık bir Markov süreci, Bayes ağları ve oyun teorisi entegre edilerek ele alındı. Çalışma, siyasal dinamiklerin olasılıksal bir yaklaşımla modellenmesinin mümkün olduğunu ve bu yöntemlerin çatışma çözümü süreçlerinde kullanılabileceğini gösteriyor. Türkiye’nin Güneydoğu bölgesinde uzun yıllardır devam eden PKK ile çatışma, bazen ateşkes bazen silah bırakma girişimleriyle…

Burası, terra-nullius’un deney sayfası. En önemli sekmesi de diyebiliriz. Neodemokratik sistemin esasları burada belirleniyor ve sürekli güncelleniyor. Neodemokratik yönetim biçiminde devlet erklerinin AI yardımıyla nasıl çalışacağı, yasaların nasıl yapılacağı, hükümetin bunları nasıl uygulayacağı ve bağımsız yargının görevini ne şekilde yapacağı, önce genel hatlarıyla, zaman içinde ayrıntılarıyla burada açıklanacak. Açık-kaynak kodu geliştirme mantığında olduğu gibi, ilgili olan herkes bu sayfada oluşturulan taslağa yorum yapabilir. Neodemokrasi sekmesinde yapay zekâ kavramıyla ilgili belirttiğimiz hususu burada aynen tekrarlıyoruz: Aslında biz, AI kavramını, teknolojik gelişim çizgisindeki bir sonraki aşama olacağı kesin görünen Genel Yapay Zekâ (AGI) ve Yapay Süperzekâ (ASI) bağlamında kullanıyoruz. Ama kafa karışıklığına…